Adres Bulma: Finger, Whois, Ph

Diyelim ki, bir kisinin adini biliyor (Ahmet Bey) ve onun adresini (e-mail, telefon) ogrenmek istiyorsunuz. Sayet calistigi kurulusu biliyorsaniz, o kisinin adresini ogrenmek icin su araclari kullanabilirsiniz:
finger.

Kisinin calistigi kurumun makinesini sorgulamak icin: finger anahtar@kurumunmakinasi komutu kullanilir. Bunun icin o kisinin sisteme kayitli olmasi sistemde `finger' deamon'un calisiyor olmasi gerekli. `anahtar'in kisinin adi, soyadi gibi belirleyici bir kelime olmasinda yarar var.

Bir ag ortaminda, mumkun olan en tepedeki makineyi sorgulamak gerekir. `finger' sistemdeki var olan cesitli bilgileri okur. Kullanicinin, bu programin okuyacagi bazi kutuklari hazirlayip gerekli bilgileri birakmasinin anlami vardir. Ornegin, ev telefon numarasi, izin tarihleri gibi. Bunlar .plan ve .project gibi dosyalara konabilir. Finger yoluyla fiyatlari, ve baska bilgileri otamatik olarak sunabilirsiniz. Ornegin, finger dolar@tcmb.gov.tr komutu o gunku dolarin degerini size iletecektir. finger links@noc.net.tr komutu ise TR-NET merkezindeki hatlarin calisma durumunu gosterecektir.

whois.
Bunun icin soz konusu kisinin kayitli oldugu bir veritabani'nin olmasi gerekir. whois -h hostname anahtar formatinda sorgulama yapilir. Burada `hostname' veritabaninin oldugu makine, `anahtar' da kisiyi belirleyecek sozcuk'tur. `whois' unix makinelerinde dogal olarak vardir. Kendine ozgu bir veritabani vardir.
 
ph (Phonebook).
Illinois Universitesi'nde gelistirilen CSO PhoneBook adiyla da bilinir. qi server, ph ise client programin adidir. Client daha fazla ortamda calisir. Kendi veritabani vardir ve diger kampus enformasyon sistemlerini de icerebilir. Ornegin, ders programlari, restoranlar bu yazilimla kullanicilara sunulabilir.

Xph, ph'in X11 icin bir uyarlamasidir. Phonebook, `white pages' olarak da bilinir, ve gopher, www ve hytelnet icinden erisilebilir. DOS, VMS, gibi ortamlarda da calisan istemci programlari vardir.
Phonebook cok kullanilan bir uygulamadir. Kisiler, kendi bilgilerini isterlerse kendileri yada sorumlu birisi degistirebilir. Kagit uzerindekinden daha etkili ve daha kullanislidir.

X.500.
CCITT ve ISO'nun gelistirdigi X.500 protokolune gore calisan, `white pages'e alternatif bir sistemdir. Web ve gopher'dan bu servise erismek mumkundur: Ornegin, gopher barbarian.rs.itd.umich.edu 7777 komutu sizi X.500 gateway'ine baglar.

ISO'nun agir bastigi yerlerde X.500 bulunur. Ulke olarak, en azindan ust duzeyde (odalar birligi, tusaid vs icin) X.500 kurulmasi uygun olur. Buyukce kurumlar icin X.500 anlamli olur.
netfind.

Colorado Universitesinde gelistirilen bu yazilim, Ahmet Bey'in calistigi sehri bilip Universitesini bilmediginiz zaman kullanabileceginiz bir yontem. bruno.cs.colorado.edu ye telnet ile baglanip, netfind olarak sisteme girerseniz, size gerekli kolaylik gosterilecektir. Netfind'a gopher icinden erismek mumkundur. Yazilim ve baslangic veri tabani Internet uzerinden alinabilir.
email.

MIT'de bir mail-server makinesi, tum News'lerdeki kullanilan e-mesaj adreslerini saklanan veritabani uzerinde tarama yapilmasina izin vermektedir. mail-server@pit-manager.mit.edu adresine send usenet-addresses/Ahmet Bey etc mesajini gonderirsiniz. Burada Ahmet Bey etc yerine boslukla ayrilmis kelimeler koyabilirsiniz; ad soyad universite v.s. Gopher uzerinden de bu servise erismek mumkundur.

ben ismini bildiğim ancak adresini bilmediğim kişinin adresini nasıl bulurum