Anayasa değişikliği

Anayasa değişikliği
Toktamış ATEŞ tokta@bugun.com.tr	AK Parti'nin gündeme getirdiği Anayasa değişikliği taslağı konusundaki kimi düzenlemelere katılmamak mümkün değil.

Zaman içinde bu taslağın maddelerini tek tek tartışmaya fırsat bulabilir miyiz bulamaz mıyız bilemiyorum. Ama bugün genel bir ilkemi ve bu tasarının yaklaşımını sizlerle paylaşmak istiyorum.

Siyasette hatta yaşamın her noktasında ve aşamasında aradığım bir özellik vardır. Eğer bir kurumun, bir meclisin, bir kişinin vb. herhangi bir konuda "yetkisi" varsa; bu yetkinin karşılığı olarak "sorumluluğu" da olması gerekir. 1982 Anayasası; başta cumhurbaşkanı olmak üzere bir kısım kurumlara (neredeyse) sınırsız yetki verirken sıfır sorumluluk vermiş. Böyle şey olmaz...

Bu kurumlar arasında cumhurbaşkanlığı dışında ilk aklıma gelenler; "Yüksek Öğretim Kurumu" (YÖK), "Hakim ve Savcılar Yüksek Kurulu" (HSYK), "Anayasa Mahkemesi", "Yüksek Askeri Şûra" (YAŞ), kısmen "Danıştay Daireler Kurulu" vs. sayılabilir. Fakat mahkemeler konusu çok tartışıldığı için; bugün bu konuya değil beni çok yakından ilgilendirmiş olan ve "isyan noktalarına" taşıyan eski YÖK'le ilgili bir konuyu köşeme taşımak istiyorum.

Bu arada değinmek istediğim ilginç bir nokta var. Bir ara Adalet Bakanlığı yapan çok değerli bir arkadaşım; HSYK'nın çözmesi gereken bir sorunumu bir türlü çözdürememesi üzerine; "Bakın Hocam" demişti.

"Bütün yaşamım boyunca HSYK'nın bağımsızlığı ve siyaset üstü kalması konusunda mücadele ettim. Şimdi doğru davranıp davranmadığımdan kuşku duyuyorum. Zira; her kurumun yetkisi kadar sorumluluğu da olması gerekir. Bizim HSYK'nın inanılmaz yetkileri var ama hiçbir sorumluluğu yok. Kararlarına itiraz edemiyorsunuz. Kararlarının denetleneceği bir makam yok. Peki o zaman doğru karar verip vermediklerini nereden bileceğiz?.."

x x x

Gelelim YÖK'e ve YÖK'ün "delege ettiği" (neredeyse) sınırsız yetkilerin nelere yol açtığına...

Şimdiki YÖK Başkanı Sayın Yusuf Ziya Özcan'ın iyi niyetinden kuşku duymuyorum ve elimden geldiğince savunmaya çabalıyorum. Fakat YÖK Genel Kurulu'nun oluşum biçimine ve şu andaki yapısına olumlu bakmam mümkün değil. Zira fevkalade garip bir oluşumu var. Rahmetli İhsan Doğramacı'nın ölümü üzerine sevenleri neredeyse "Demokrasi Havarisi" sayılabilecek söylevler gerçekleştirdiler. Ama bunlara katılmam mümkün değil. Özellikle değerli piyanistimiz Sayın Gülsüm Onay'ın sevgi dolu yazısını okuduğum zaman; rahmetli Doğramacı için "çok yazık" dedim. "Böylesine sevilebilen bir kişinin YÖK gibi bir kurumun banisi olmasını anlamak mümkün değil..."

Zaman içinde ciddi değişimler geçirmesine ve kısmen demokratikleşme girişimleri olmasına karşın; günümüzde Türkiye Üniversiteleri hâlâ tek merkezli bir biçimde ve antidemokratik olarak yönetiliyor. Zira sistemin mantığı antidemokratik.

x x x

YÖK'ün yani 2547 Sayılı "Yüksek Öğretim Kanunu"nun ilk yıllarında; üniversite rektörleri doğrudan doğruya YÖK'ün teklifi üzerine; tek başına cumhurbaşkanı tarafından seçiliyordu. Rektörler fakülte dekanlarını; dekanlar bölüm başkanlarını seçiyordu. YÖK öncesinde seçimle gelinen ve o zamanlar bizim yetersiz bulduğumuz her makama; "atama yöntemi" getirilmişti. Buna alışmamız elbette mümkün değildi.

"Mükemmel bir yasa" olarak tanımlanan ve savunulan; 2547 sayılı yasa üzerinde onlarca değişiklik yapıldı. Fakat sistemin antidemokratik yapısı bir türlü değişmedi. Düşünün ki; siyasal yaşamı boyunca bu yasayı hep eleştiren Sayın Cumhurbaşkanımız Abdullah Gül de; bu yasadan kaynaklanan antidemokratik yetkisini kullanmaktan çekinmedi ve göstermelik de olsa yapılan bazı seçimler sonrasında en çok oyu alanı değil canının istediğini atadı...

 x x x

Bu yasa insanlara "sorumsuz" ve "denetimsiz" bir yetki verebiliyordu. Benim sinir olduğum; "ben öyle uygun gördüm" ifadesiyle; inanılmaz saçmalıklar hatta tabirimi mazur görün; "edepsizlikler" yapılabiliyordu.

Örneğin; vakıf üniversitelerinin peş peşe açıldığı bir dönemde; İstanbul Üniversitesi'nin "ünlü" (!) bir rektörü "öyle uygun gördüğü için" (!) inanılmaz "kararlar" alabiliyordu. Şöyle ki; yasaya göre bir öğretim üyesinin bir vakıf üniversitesinde ders verebilmesi rektörün iznine tabiydi. Bu "garip" rektör kimi vakıf üniversitelerine izin vermiyor kimilerine izin veriyordu.

Aslında bir meslektaşımız vakıf üniversitelerine karşı olabilir ve yetkisi dâhilinde izin vermeyebilir. Fakat bazı vakıf üniversitelerine izin verip; bazılarına keyfi bir biçimde izin vermemek "hangi hukukla" açıklanabilir? Şimdi Silivri iddianamesine göre tutuksuz yargılanan bu rektör; kendisine bu tutumun nedeni sorulduğu zaman hiç yüzü kızarmadan "Bu benim yasal yetkim ben böyle uygun gördüm" diyebiliyordu.

Böyle "hukuk devleti" olur mu?..

 X x x

Daha sonra rektörlüğe gelen (göstermelik aday belirlemede en çok oyu almıştı); bir arkadaşımız da tüm vakıf üniversitelerine gidilmesi için izin veriyor; ama bazı üniversitelerden "para isterken" bazı üniversitelerden para istemiyordu.

Bu değerli arkadaşımız da böyle "uygun görüyordu..."

Bilmiyorum bu tasarı bu mantıksızlıkları ne kadar düzenler. Ama bir yerinden başlamak gerek...

Bugün Gazetesi